Cukrzyca i cukrzycowy obrzęk plamki

Cukrzyca

Cukrzyca obecnie uważana jest za jedną z chorób cywilizacyjnych. Liczba chorych na cukrzycę w Polsce i na świecie dynamicznie rośnie. W Polsce obecnie choruje ok. 3 mln osób, ponadto szacuje się, że ok. 750 tys. pacjentów w ogóle nie jest świadoma swojej choroby.

Zdarza się, że to lekarz okulista jako pierwszy sygnalizuje podejrzenie cukrzycy – na podstawie badania dna oka.

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, w przebiegu której utrzymuje się podwyższone stężenie glukozy we krwi. Stan ten wynika z zaburzenia wydzielania lub działania insuliny (hormonu produkowanego przez trzustkę, którego zadaniem jest regulowanie stężenia glukozy). 

Wyróżniamy 2 główne typy cukrzycy:

  • typu 1 – choroba dotyka najczęściej ludzi młodych. Dysfunkcja polega na tym, że organizm z nieznanych przyczyn zaczyna niszczyć własne komórki – te odpowiedzialne za produkcję insuliny. Ten typ cukrzycy dotyka 15-20% chorych i jedyny sposobem leczenia jest podawanie insuliny. Terapię można wspomóc, stosując zbilansowaną dietę oraz regularny wysiłek fizyczny.
  • typu 2 – dotyka najczęściej osób starszy. Ten typ cukrzycy dotyczy 80-85% pacjentów. Przyczyną schorzenia jest nieprawidłowe działanie lub wydzielanie insuliny w organizmie. Leczenie cukrzycy typu 2 opiera się na stosowaniu odpowiedniej diety, wysiłku fizycznego oraz doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Cukrzyca, nawet odpowiednio leczona, może prowadzić do zaburzenia czynności narządów lub ich uszkodzenia – zwłaszcza nerek, serca i naczyń krwionośnych oraz oczu.

Osoby chore na cukrzycę są niemal 25-30-krotnie bardziej narażone na patologie dotyczące narządu wzroku. Powikłania związane z cukrzycą dotyczą prawie wszystkich struktur w układzie wzrokowym. Najczęściej występują: retinopatia cukrzycowa (DR, diabetic retinopathy) i związany z nią cukrzycowy obrzęk plamki (DME, diabetic macular edema) – traktowany jako powikłanie DR. Te schorzenia nieleczone prowadzą nawet do nieodwracalnej utraty wzroku.

Czynnikami ryzyka rozwoju i progresji retinopatii cukrzycowej są m.in.:

  • czas trwania cukrzycy
  • niewyrównanie metaboliczne cukrzycy
  • nadciśnienie tętnicze
  • zaburzenia gospodarki lipidowej.

Uważa się, że u ok. 5% pacjentów retinopatia cukrzycowa występuje już w momencie rozpoznania cukrzycy. Po 20 latach trwania cukrzycy retinopatię (często prowadzącą do DME) stwierdza się u 60% chorych na cukrzycę typu 2 i u 99% chorych na cukrzycę typu 1.

Częstość występowania DME zależy od czasu trwania i typu cukrzycy. U pacjentów z cukrzycą typu 2 w ciągu 10 lat choroby DME rozwija się u 14-25% chorych, po 20 latach pojawia się on u 30% pacjentów. W przypadku pacjentów z cukrzycą typu 1 ten wskaźnik przekracza 20% w ciągu 10 lat trwania choroby.

Cukrzycowy obrzęk plamki

Cukrzycowy obrzęk plamki jest jedną z najczęstszych przyczyn trwałego, poważnego upośledzenia wzroku u osób w wieku 20-64 lata – młodych i aktywnych zawodowo.

Cukrzycowy obrzęk plamki (DME) spowodowany jest nagromadzeniem się płynu w centralnej części siatkówki, czyli plamce. Obecność płynu jest efektem jego przenikania z uszkodzonych przez cukrzycę drobnych naczyń siatkówki i naczyniówki.

U chorych na cukrzycę, z powodu niedotlenienia komórek, produkowany jest w nadmiarze specjalny czynnik – VEGF – który powoduje m.in. wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych. Zgromadzony płyn powoduje obrzęk, czyli uniesienie siatkówki, prowadząc do zamazania widzenia i znacznego spadku ostrości wzroku.

Objawy cukrzycowego obrzęku plamki

Objawy bywają niezauważone przez chorego – zwłaszcza gdy schorzenie dotyczy jednego oka (przy pełnej sprawności drugiego oka). Czasami traktowane są jako coś przejściowego lub wynik zbyt słabej korekcji okularowej. Jednak przy uszkodzeniu siatkówki, zwłaszcza plamki żółtej, zmiana okularów nie pomoże w odzyskaniu dobrego widzenia. Odwlekanie wizyty u specjalisty opóźnia zastosowanie odpowiedniego leczenia i czasami uniemożliwia uzyskanie zadowalającej poprawy widzenia.

DME obejmuje centralną część siatkówki, upośledzając widzenie centralne do bliży. Taki stan znacznie utrudnia wykonywanie codziennych czynności , takich jak: czytanie, sprawdzenie godziny na zegarku, prowadzenie samochodu, obsługa podstawowych urządzeń, itp.

Pierwszymi objawami cukrzycowego obrzęku plamki mogą być:

  • obniżenie ostrości wzroku, szczególnie przy patrzeniu „na wprost”
  • falowanie, łamanie się linii prostych (jak w przypadku AMD)
  • zamglony, rozmazany obraz
  • zniekształcone zarysy przedmiotów
  • w późniejszej fazie DME – czarna plama przed okiem widziana na stałe.

Warszawa Bielany

Katowice Nikiszowiec

Chcesz umówić wizytę
lub dowiedzieć się więcej?

Wypełnij formularz

lub zadzwoń

Do góry